Sjabbat Bereesjiet, 18 oktober 2025/ 26 tisjri 5786
Bereesjiet/Genesis: 1: 1 – 30, 2: 1 – 25; Tanach blz. 3 – 6.
Haftara: Jesjajahoe 42: 5 – 21; 61: 10; 62: 5 (Portugese minhag); Tanach blz. 870.
Vertaler: Thea Koster
Coördinatie: Harry Polak
Commentaar: rabbijn Jonathan Glass, was verbonden aan B’nai Shalom, Buffalo Grove (Ill.)
Use the link to read the original text in English.
_________________________________________________
De complexiteit van de schepping
De erkenning dat de schepping en vele natuurverschijnselen in mysterie gehuld zijn, kan ons leven juist zinvoller maken
Elk kind kent het scheppingsverhaal. De Tora geeft ons een verslag per dag, waarin wordt beschreven hoe God, in Zijn almacht, welwillend alles wat wij kennen voortbracht: licht en duisternis, droog land en zee, bomen en planten, sterren en planeten, dieren en mensen.
De tekst leest zo eenvoudig en ordelijk dat men geneigd is er snel doorheen te bladeren om bij de kern van de sidra te komen: het verhaal van Adam en Eva. Het scheppingsverhaal blijft een inleiding, die gelovigen weinig moeite kost.
Maar Rasji, de grote commentator, ziet dat anders. Hij zegt dat de openingsscène schreeuwt om interpretatie. Het kan niet zo zijn dat deze verzen ons iets vertellen over de chronologie van de schepping, schrijft hij, want het tweede vers van de Tora spreekt over Gods aanwezigheid ‘zwevend op het water’, voordat er ook maar enig verslag wordt gegeven van Gods schepping van het water.
Rasji onderschrijft daarom niet de populaire vertaling van het openingsvers van de Tora: “In het begin schiep God hemel en aarde.” In plaats daarvan vertaalt hij de woorden zo dat de mogelijkheid openblijft dat water vóór hemel en aarde geschapen is.
Wat een overzichtelijk en helder verslag van de schepping leek, blijkt vol mysterie te zitten. En dat de Tora met mysterie begint, is belangrijk – ze onthult de ware aard van de schepping en van de Tora zelf.
De behoefte aan verwondering
We hebben de neiging de behoefte te voelen om de wereld om ons heen te verhelderen en te begrijpen, om elke ervaring die we hebben te bevatten en te verwerken.
Maar we mogen het mysterie dat de hele schepping doordringt nooit uit het oog verliezen. Een gevoel van verwondering is noodzakelijk in deze wereld. We moeten beseffen dat we deel uitmaken van iets veel groters dan onszelf en onze persoonlijke ervaringen, iets dat we misschien nooit volledig zullen kunnen begrijpen.
De “werken van de Schepping” verwijzen naar de wetenschap, aldus sommige Talmoedische wijzen. Ook de wetenschap bevindt zich in de spanning tussen het bekende en het mysterieuze.
In onze eeuw, met name door de ontdekking van subatomaire deeltjes, is de wetenschap van de Schepping mysterieuzer geworden dan ooit. Juist die mysteries van onze oorsprong maken ons meer bewust van de hedendaagse wonderen om ons heen.
De Tora vertelt ons ook over het leven zelf. We hoeven niet alle antwoorden te hebben. Een goede vraag is vaak beter dan een middelmatig antwoord. Zelfs onze grote wijzen konden soms geen antwoord geven op vragen over de halacha (Joodse wet) en lieten het aan de profeet Elia over.
Eigenlijk is er geen probleem. Het leven krijgt juist meer betekenis. In plaats van te proberen het bestaan te ontkennen van verschijnselen die niet netjes in onze denkbeelden passen, zijn we bereid een element van mysterie te erkennen, ermee te leven en ons erdoor te laten verrijken.
